Historia kościoła

KOŚCIÓŁ NIEPOKALANEGO POCZĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W OSTRÓDZIE

9936574_kosciol 91449354 IMG_4463 kosciol-w-ostrodzie-polska

Ostróda była lokowana na wyspie, którą tworzyły od południa i północy ramiona rzeki Drwęcy, a od zachodu Jezioro Drwęckie. Jej początki datowane są na XIII wiek.  W latach 1270 – 1302 na miejscu staropruskiego grodu Krzyżacy zbudowali drewnianą strażnicę, wokół której powstało podgrodzie. Prawa miejskie nadano Ostródzie w 1329 roku, a dwadzieścia lat później podjęto prace przy budowie zamku obronnego, który później kilkakrotnie był zniszczony i palony.

Pierwszy kościół w Ostródzie zbudowano na początku XIV wieku, chociaż niektórzy twierdzą, że być może już pod koniec XIII stulecia. Zapewne był drewniany. W drugiej połowie XIV wieku przystąpiono do wznoszenia nowej świątyni. Służyła on najpierw katolikom, w latach 1525 – 1945 ewangelikom i od 1981 roku znów katolikom. W ciągu sześciuset lat została trzykrotnie bardzo poważnie zniszczona: w czasie pożarów miasta w 1400 i 1788 roku oraz przed zakończeniem II wojny światowej.

Po wprowadzeniu reformacji przez prawie trzy wieki nie było w Ostródzie katolików. Ponownie zaczęli się tu osiedlać na początku XIX wieku. Pierwszą Mszę Świętą odprawiono dla nich w 1834 roku. Z posługą duszpasterską przybywali wówczas kapłani z sąsiedniego Grabowa. Stałego duszpasterza katolicy ostródzcy otrzymali 27 września 1853 roku. Trzy lata później przystąpiono do budowy kościoła Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Kamień węgielny położono 28 VIII 1856 roku,
a poświęcenie nowej świątyni odbyło się 20 XII 1857 roku. Projekt przygotował architekt Vinzenz Statz z Kolonii. Samodzielną parafię utworzono 10 lutego 1860 roku.

Wygląd zewnętrzny świątyni przed dobudowaniem wieży był nieco inny. Tworzyły ją jedynie dwa przęsła. Nie było rzędu sterczyn na szczytach. Na kalenicy stała jedynie mała wieżyczka, w której znajdował się dzwon. Obecny kształt kościół uzyskał dopiero po przebudowie w latach 1911-1913. Nowy projekt przygotował Fritz Heitmann z Królewca. Wówczas świątynię wydłużono, dobudowano prezbiterium wraz z aneksami i wieżę. Na konsekrację trzeba było jednak poczekać aż do 1923 roku. Uroczystość odbyła się 1 czerwca tego roku, a przewodniczył jej biskup warmiński Augustyn Bludau. W tym czasie do parafii ostródzkiej należało już około 2500 katolików.

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Ostródzie to budowla z czerwonej cegły na kamiennej podmurówce, neogotycka, trójnawowa, z węższym i niższym prezbiterium, zamkniętym trójbocznie. Wieża, wysoka 54 m, została wzniesiona na rzucie kwadratu po stronie południowej. W jej dolnej części znajduje się boczne wejście i nieco z boku kaplica. Przykryta została spiczastym dachem, n którym ustawiono metalowy krzyż.

Sklepienia nawy głównej o rysunku gwiazdy czteroramiennej, a bocznych – krzyżowe wspierają okrągłe filary,  wykonane z granitu. Chór muzyczny został zbudowany z drewna. Sześć większych okien ma formę ostrołuków.

Ołtarz główny w prezbiterium wykonany na początku XX wieku (być może w Monachium), jest rzeźbiony w drewnie, polichromowany i pozłocony. Ma tylko jedną kondygnację. W środku nad tabernakulum stoi figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, a po bokach płaskorzeźby scen: Narodzenia Chrystusa (po lewej) i Ukrzyżowania Chrystusa (po prawej). W predelli umieszczono dwie płaskorzeźby ze scenami: ofiary Melchizedecha (po lewej) i Abrahama składającego w ofierze Izaaka (po prawej), a w antependium – płaskorzeźba Baranka oraz monogramy Jezusa i Maryi. U góry ołtarza znajduje się mała figura Boga Ojca na tronie. Całość wieńczą pinakle (sterczyny).

Ołtarz boczny w lewej nawie poświęcony został Najświętszemu Sercu Pana Jezusa. Podobnie jak pozostałe wykonano go w stylu neogotyckim. W środku znajduje się płaskorzeźba siedzącego Chrystusa z napisem: „Jezu, ufam Tobie”. Po bokach stoją figury świętych Wawrzyńca i Barbary, a w zwieńczeniu – figura św. Alojzego. Na dole, na mensie ustawiono nieduży obraz Matki Bożej Ostrobramskiej.

Po drugiej stronie w ołtarzu bocznym miejsce centralne zajmuje obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, który może być zasłonięty przez obraz Matki Bożej Częstochowskiej (dawniej był to ołtarz św. Józefa). W zwieńczeniu umieszczono figurkę św. Józefa. Jest to miejsce szczególne dla parafian. Tu wystawiony jest Najświętszy Sakrament do całodziennej adoracji. Ołtarz Matko Boskiej Bolesnej znajduje się w dawnej kaplicy chrzcielnej umieszczonej przy wieży. Wykonał go w konwencji neogotyzującej w 1974 roku Ignacy Napiecka. Na nim ustawiono gotycką Pietę z przełomu XIV i XV wieku, pochodzącą z dawnej kaplicy zamkowej konturów krzyżackich w Ostródzie. W głębi znajduje się neogotycka chrzcielnica, a okno zdobi witraż  z przedstawieniem chrztu Jezusa.

Przy filarze znajduje się neogotycka ambona z początku XX wieku. Jej baldachim wieńczy figura św. Jana Chrzciciela. W podniebiu umieszczono gołębicę, w zaplecku tablicę przykazań, a płyciny czaszy zdobią półpostacie Chrystusa (w środku) i Ojców Kościoła: Hieronima, Augustyna, Grzegorza i Ambrożego z atrybutami (kolejność od strony wejścia na ambonę).

W kościele jest kilka ozdobnych witraży. Wszystkie zostały wykonane w 1913 roku przez Georga Schneidera z Regensburga, którego nazwisko można jeszcze odczytać na dwóch z nich. Prawie na wszystkich zachowały się także nazwiska fundatorów. Wśród nich było czterech kolejnych proboszczów ostródzkich: Adolf Johannes (1895 – 1902), Joseph Sudzik (1902 – 1905), Franz Herrmann (1905 – 1909) i Władysław Fischoeder (1919 – 1929, jego nazwisko usunięto), a także stolarz Maryan Szynaka z żoną Bertą i dwa stowarzyszenia: Św. Cecylii i Św. Elżbiety. W prezbiterium w oknie po lewej stronie umieszczono wizerunek Najświętszego Serca Pana Jezusa, a po prawej Matki Bożej z dzieciątkiem. W nawie po lewej stronie: św. Jana Apostoła, św. Józefa z dzieciątkiem, św. Łukasza i św. Cecylii, a po prawej: św. Mateusza, św. Elżbiety i św. Marka.

W stylu neogotyckim wykonano także stacje Drogi Krzyżowej. Poszczególne sceny zostały namalowane farbami olejnymi na płótnie. Organy zbudowała firma Terletzkiego w 1857 roku, a rozbudowano je w 1892 roku.

Jak już wspomniano, w latach 1981 – 1982 katolicy odbudowali kościół gotycki, przy którym  25 marca 1981 roku erygowano parafię pw. Św. Dominika Savio. Jest to świątynia jednonawowa z masywną kwadratową wieżą po stronie zachodniej oraz z wąskim prezbiterium (dobudowanym w 1981 r.) Sufity wykonano z drewna. Prezbiterium wyposażono w duży krzyż, który tworzą połączone kwadraty z scenami z życia Jezusa Chrystusa: Narodzenia, Ukrzyżowania, Zmartwychwstania oraz Zesłania Ducha Świętego. Poniżej obraz Matki Bożej.

W ostatnim dziesięcioleciu w Ostródzie ustanowiono cztery nowe parafie katolickie a w czerwcu 2000 roku jeszcze dodatkowo dwie. Liczące więc dziś 37 tysięcy mieszkańców miasto ma osiem parafii katolickich.

Nieopodal kościoła jubileuszowego usytułowana jest świątynia ewangelicka, z której korzystają również metodyści. Jej budowę rozpoczęto w 1903 roku a poświęcono 31 sierpnia 1909 roku. Jest to świątynia w stylu neogotyckim, wzniesiona na planie krzyża, z dwiema spiczastymi wieżami, wysokimi na około 50 metrów. Wnętrze trzynawowe posiada balkony (empory). W neogotycki ołtarz została także wkomponowana ambona.

Obecność tej świątyni świadczy, że Ostróda – podobnie jak wiele innych miast mazurskich – jest zróżnicowana wyznaniowo. Wprawdzie dominują tu obecnie katolicy, ale nadal prężnie działają ewangelicy, metodyści, baptyści a także prawosławni i grekokatolicy. Wszystkich łączy wspólna wiara w Chrystusa, który narodził się przed dwoma tysiącami lat.